falka

SARRERA DESBERDINA:

Ziri

${\displaystyle {\frac {F_{\mathrm {B} }}{F_{\mathrm {A} }}}={\frac {v_{\mathrm {A} }}{v_{\mathrm {B} }}}.}$
${\displaystyle v_{\mathrm {B} }=v_{\mathrm {A} }\tan \alpha ,\!}$
${\displaystyle MA={\frac {F_{\mathrm {B} }}{F_{\mathrm {A} }}}={\frac {1}{\tan \alpha }}.}$
Ziria, edo falka, gai solidoan sartuz irekidura bat egiteko gai den material gogorrezko (zura, harria, metala...) gailu muturzorrotza da. Falka ere deitzen zaio, baina soilik metalezkoa bada. Indarra mailuz eragin ohi zaio; edota, ziria aizkora denean, kirtenaren bidez. Hiru helburu hauetarako erabiltzen da ziria: objektu bat bitan zatitzeko, objektu bat altxatzeko, edo objektu bati bere tokian eusteko. Burdinazko edo altzairuzko ziria da aizkora, eta ziriak dira harria edo zura pitzatzeko erabiltzen diren lanabesak. Ziriak dira, baita ere, ate azpian jartzen direnak, atea zabalik edukitzeko.
Ziriak, adibidez, objektu astunak altxatzeko erabiltzen dira, azpian duten gainazaletik bereiziz.
Har dezagun ziri batekin altxatuko den blokea. Ziria blokearen azpian sartu ahala blokea ziriaren alde inklinatutik gorantz irristatzen da. Horrek blokearen F_B pisua altxatzen du. Blokea altxatzeko behar den F_A indar horizontala kalkulatzeko, ziriaren abiadura (v_A) eta blokearen abiadura (v_B) hartzen dira kontuan. Ziriak energiarik xahutzen eta gordetzen ez duela suposatuz gero, ziriaren potentzia irteerako potentziaren berdina da, edo
Blokearen abiadura ziriaren abiadurarekin lotuta dago ziriaren aldeko maldatik. Ziriaren angelua α bada, orduan
horrek esan nahi du abantaila mekanikoa dela
Beraz, zenbat eta txikiagoa izan α angelua, orduan eta handiagoa izango da jasotze-indarraren eta ziriaren gainean ezarritako indarraren arteko erlazioa. Hori da ziriaren abantaila mekanikoa. Abantaila mekanikoaren formula hori ebaketa- eta zatiketa-eragiketei aplikatzen zaie, bai eta gorapenari ere.
Objektuak bereizteko ere erabil daitezke, hala nola harri landuzko blokeak. Mailuak eta ziriak zura zatitzeko erabiltzen dira, zainetan zehar. Bi objekturen arteko distantzia doitasunez doitzeko erabiltzen den kono luze samarreko falka estuari kaltza deritzo, eta arotzerian erabili ohi da.
Urkilen puntak eta iltzeak ere ziriak izaten dira, sartu edo iltzatzen diren materiala zatitu eta bereizi egiten baitute; lotzen dituzten piezak, orduan, tinko mantendu daitezke marruskaduraren ondorioz.