prezio-zerrenda

SARRERA DESBERDINA:

Musika arrakasten zerrenda

Musika arrakasten zerrenda (ingelesez: music chart edo hit parade) abestien edo musika diskoen ospea neurtzeko modu bat da. Zerrenda bakoitzak metrika desberdinak erabiltzen ditu arrakasta neurtzeko eta, batzuetan, zerrendak sortzeko irizpideak aldatu egiten dira denborarekin.
Ezaguna da Euskal Herrian Top Gaztea zerrenda^[1], Gaztea irratiak sustatzen duena. Munduko zerrendarik ezagunena Billboard Hot 100 da, Estatu Batuetakoa. Erresuma Batuan The Official Charts Company delakoak zenbait zerrenda prestatzen ditu, tartean single eta albumena.
Lehenengo disko zerrenda 1952an sortu zuen Percy Dickinsek, New Musical Expressen lanean ari zela bitartean. Dickinsek Erresuma Batuko hogei disko-dendatara deitu zuen eta aste hartan bere diskorik salduenak zeintzuk ziren galdetzen zituen.^[2] Antzeko zerrenda batzuek New Musical Express zerrendaren arrakastaren ondoren jarraitu zuten, Melody Maker eta Record Retailer adibidez.^[3]
Estatu Batuetan, Billboardek 1958ko abuztuaren 4an sartu zuen bere Hot 100 sailkapena, salmenten eta jaulkipenen datuak erabat integratu zituen lehen zerrenda modukoa.^[4] Horren aurretik, Billboardek sailkapen bereiziak argitaratu zituen, hala nola "Best Sellers in Stores" (salduagoak dendetan); "Most Played by Jockeys" (Disk-jockeyek erreproduzituagoak); "Hot 100 Airplay" eta "Most Played in Juke Boxes" (Disko-jokagailuetan gehien erreproduzituak). 1958tik 1991ra, Hot 100 irrati-erreprodukzio zerrendetan eta merkataritza txikiei buruzko inkestetan oinarritzen zen. 1991ko azaroaren 30ean, Billboardek metodo berri bat sartu zuen Hot 100 zehazteko: Nielsen Broadcast Data Systems-ek (BDS) elektronikoki monitorizatutako irrati-emisio errealaren konbinazio baten bidez, merkatu txikiko emisoreen erreprodukzio-zerrenda gehigarrien bidez eta Nielsen-ek emandako salmenta-puntuaren informazio errealaren bidez. 1998ra arte, fisikoki argitaratutako singleak bakarrik sar zitezkeen arrakasta-zerrendetan.^[5] Azken hamarkadetan, taldeetara bideratutako musika tradizionalak behera egin du arrakasta-zerrendetan, batez ere Estatu Batuetan, bakarkako artistek eta elektronikan oinarritutako ekoizpenek nagusitasuna irabazten duten heinean^[6].
Musika arrakasten zerrenda sortzeko iturri desbedinetatik datozte, hala nola, salmenta kopurua, irratian entzuten den aldi kopurua, abesti edo album bat zenbat deskarga izan dituen, etab...^[7]
Zerrenda batzuek genero musikalaren konkretu batera sortzen dituzte, adibidez Top 10 Rock Songs.^[8]
Zenbait termino erabili ohi dira musika-zerrenda bati edo bertan abesti bat merkaturatzearen errendimenduari erreferentzia egiten zaionean.
"Top-10" edo "Top-5" erabiltzen da azpimarratzeko abesti bat zerrendaren goikaldean dagoela, hau da, arraskatsuenetarikoak direla.
"Sarrera berri" bat zerrenda horretan estreinatzen den izenburu bat da. Zerrenda guztietan aplikatzen da, adibidez, Top 40tik kanpo dagoen baina geroago zerrendaren maila horretara igotzen den abesti bat Top 40ko "sarrera berritzat" hartzen da aste hartan. Zerrenda ofizial gehienetan, abestiak denbora tarte batez egon behar dira salgai zerrendan sartzeko; hala ere, txikizkari batzuen zerrendetan, merkaturatze berriak "sarrera berriak" bezala sartzen dira zerrendetan, salmenten historialik gabe, erosleentzat ikusgarriago egiteko.
"Birsarrera" edo "re-entry" da aldez aurretik zerrenda batera sartu eta erori den abesti bat, eta geroago berriro agertzen da; gerta daiteke berriro argitaratzea edo abestiarekiko interesa berpiztea.
"Igoera" bat zerrendara astez aste igotzen dena da. Zerrendako posizioak, oro har, elkarren artean erlatiboak direnez astez aste, merkaturatze batek ez ditu nahitaez salmentak handitu behar astez aste, igoera bat izateko; izan ere, aurreko jaurtiketek salmentetan behar adina jaisten badira, behera egin dezakete. Metrika beraren arabera, asteko salmenta-igoera guztiak ez dira climber batean gertatzen, baldin eta beste merkaturatze batzuk igotzen ez badira.
"Igoerarik handiena" terminoa aste hartako zerrendan jauzi handiena egiten duen jaurtiketa adierazteko erabiltzen da. Zerrendara jaisten diren abestietarako, "jaitsiera" terminoa erabiltzen da, baina ez "igoera" bezain zabala.
"Zerrendatik erori" terminoa erabiltzen da parrillan dagoen kopuru txikienetik desagertzen diren abestietarako.
"One-hit wonder" bat zerrendan behin bakarrik agertzen den artista bat da, edo salbuespen gisa gora iristen den abesti bat du, edo zerrendetan artistaren beste zerrenda-sarrera batzuek baino denbora gehiagoz mantentzen dena. "True one-hit wonder" terminoa Guinness Book of British Hit Singles & Albums (baita Billboard Top Pop Singles liburuak ere) emandako terminoa izan zen, top 40an arrakasta eta inoiz ez beste ezer zerrendan duen artista batentzat. Artista bat beste modu batean agertzen bada (adibidez, bakarka talde batekin edo beste artista batekin agertzen den artista bat), bereizita hartzen dira^[9].
Mundu mailan, Spotify edo Apple Music bezalako online musika plataformen gorakadarekin, bakoitzak bere arrakasta zerrendak sortu dituela, mota guztietako aldagaiekin, hala nola, oro har gehien entzuten dena, generoaren arabera gehien entzuten dena eta beste hainbat aldaera.