erakarpen

SARRERA DESBERDINA:

Sexu erakarpen

Sexu erakarpena bikotekidearen interes sexuala piztu eta atxikitzeko ahalmena eta ahalmen horren gauzatzea da, ugalketarako nahiz, gizakien kasuan, interes erotikoaz. Atributu fisikoak, usainak, janzkera, estatus soziala eta nortasunaren beste zenbait alderdik eragiten dute.^[1] Animalien artean ere ematen da.
Sexu erakarpena pertsona sexuatuarekiko interesa pizteko ezaugarria da, sexu-desiran oinarrituta eta gizabanakoaren sexu-joerarekin harreman estuan. Era berean, erakargarritasun sexuala beste pertsona baten interes sexuala edo erotikoa erakartzeko gaitasuna da, eta faktore bat da hautespen sexualean.
Erakarpena oinarritu daiteke ezaugarri fisikoetan, pertsona baten ezaugarrietan edo ezaugarri jakin batzuetan, testuinguruaren arabera. Erakarpena izan daiteke pertsona baten estetika edo mugimenduaren ondorioz, haren ahotsa edo usainaren ondorioz, beste faktore batzuez gain. Erakarpena pertsona baten apaingarriekin, arroparekin, perfumearekin edo estiloarekin indartu daiteke.
Sexu-erakargarritasuneko irizpide objektiboak ezartzen eta kapital-aktiboen gorputz-forma bat bezala neurtzen saiatu diren arren, pertsona baten sexu-erakargarritasuna neurri subjektiboa da, beste pertsona baten pertzepzioaren, interesaren eta sexu-orientazioaren araberakoa.
Jim Pfaus Concordia Unibertsitateko (Kanada) neurozientzia eta psikologia irakasleak koordinatutako ikerketa batean non Sirakusako Unibertsitateko (AEB) espezialistekin, Mendebaldeko Virginiako Unibertsitateko eta Genevako (Suitza) Unibertsitate Ospitaletik eta Journal of Sexual Medicinen argitaratuta, ikusi dute sistema linbikoan, hipokanpoa eta amigdala barne, hau da, lobulu linbikoaren azalan, ematen dela prozesu fisio-psikologiko ahaltsu hau.^[2][3]
Erakarpen fisiko eta sexuala pertsona batekiko jarrera positiboak sortzeko prozesuari dagokio, pertsona horrek ezaugarri fisiko eta sexual jakin batzuk dituelako edo erakusten dituelako. Erakarpena da, batez ere, bere itxura fisikoak beste pertsonarengan sortzen duen interesean eta maitemintzean eta maitasun-prozesuaren lehen faseetan (pertsona asexualak izan ezik) naturala izaten den desio sexualean oinarritzen dena.^[4][5]
Taldeko lotura-beharrak pertsonen arteko harremanak ezartzera garamatzan arren, sexu-desioak (sexu-harremanak izateko beharrak eragindakoa) sexu-erakarpena agertzea ahalbidetzen du. Lehenik eta behin, sexu-bikotea bilatzera bultzatzen gaituztenak sexu-bulkada bereizi gabeak dira, ondoren, gizabanako jakin batzuekiko sexu-erakarpen selektibo bihurtzen dira.
Pertsona batenganako erakarpen fisiko eta sexualak plazera eragiten duten gertaera posibleei buruzko itxaropen batzuk sortuko ditu. Une horretan, sexu-desioek eragindako kitzikapena eta ikasitako gizarte-itxaropenek sortutakoa batzen dira, eta pertsona berarengana bideratzen dira, maitemintze-egoera deiturikoa agertuz. Erakarpen-elkarrekikotasuna eta elkarrekiko eskuragarritasuna izanez gero, egoera hori indartu egin daiteke. Gure kulturako maitasun-harremanen lehen etapa da.^[6]
Sexu-erakarpenak ez du beti esan nahi pertsonen artean erakarpen erromantikoa dagoenik, bi erakarpen baitira, eta ez aldi berean halabeharrez. Pertsona sexual arromantiko batek erakarpen sexuala sentituko luke, baina ez erromantikoa. Sexu-erakarpenak beste pertsonarekin sexualki egoteko suhartasuna du. Arlo horretako maitasuna sexu-erakarpenaren prozesu horren aldi luze baten ondoren sortu ohi da.
Ikuspuntu tradizional batetik erakarpena sortzen duten estimuluak honako hauetan oinarritzen dira nagusiki:
Feromonak izaki bizidunek isilpean sortzen dituzten substantzia kimikoak dira, espezie bereko beste gizabanako batzuengan portaera espezifikoak eragiteko. Seinaleak transmititzeko bide bat dira, eta hegazkorrak nahiz ez-hegazkorrak izan daitezke.
Gizakien eta animalien erakarpen sexualak sen biologikoa eta erakarpenean esanahi garrantzitsua duten sentimenduak, emozioak eta pentsamenduak dituzte komunean. Zentzumenen pertzepzioaren, pertsona batek sexualki erakargarritzat jotzen duenaren ideia propioaren eta gizabanakoaren portaeren mende dago.
Bi sexuen arteko lehen topaketa arrakastatsua zentzu bakoitzaren pertzepzioaren araberakoa izango da neurri handi batean. Bi banakoen arteko bateragarritasuna frogatzen bada, sexu-egintzara iristea lortuko da, hori erabakigarria baita espeziea kontserbatzeko. Giza erakarpen sexualaren zati handi bat erakargarritasun fisikoak zuzentzen du. Horrek zentzumenak sartzen ditu, batez ere, hasieran:^[9][10]