esparrago

esparrago

SARRERA DESBERDINA:

Esparros

Esparros (frantsesez eta ofizialki: Esparros) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 165 biztanle zituen 32,6 km²-ko azaleran.
Honako udalerri hauek ditu mugakide: Arrodets, Asque, Asté, Avezac-Prat-Lahitte, Campan, Hèches, Labastide, Laborde, Lomné eta Beyrède-Jumet-Camous.
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du<ref name="Joly">{{erreferentzia | izena1 = Daniel | abizena1 = Joly | izena2 = Thierry | abizena2 = Brossard | izena3 = Hervé | abizena3 = Cardot | izena4 = Jean | abizena4 = Cavailhes | izena5 = Mohamed | abizena5 = Hilal | izena6 = Pierre | abizena6 = Wavresky | izenburua = Les types de climats en France, une construction spatiale | aldizkaria = Cybergéo : revue européenne de géographie | zenbakia = 501 | data = 2010-06-18 | doi = 10.4000/cybergeo.23155 | hizkuntza = fr }}</ref>. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe<ref name="Dubreuil2022">{{erreferentzia | izena1 = Vincent | abizena1 = Dubreuil | izenburua = Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen | aldizkaria = La Météorologie | zenbakia = 116 | data = 2022-02 | doi = 10.37053/lameteorologie-2022-0012 | hizkuntza = fr }}</ref>. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio zentraletako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 1000-1200 mm artekoa)<ref name="MFTipologia">{{erreferentzia | izenburua = Le climat en France hexagonale et Corse | url = https://meteofrance.com/comprendre-climat/france/le-climat-en-france-metropolitaine | webgunea = meteofrance.com | hizkuntza = fr }}</ref>. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago<ref name="RE2020">{{erreferentzia | izenburua = Réglementation environnementale RE2020 | url = https://www.ecologie.gouv.fr/politiques-publiques/reglementation-environnementale-re2020 | webgunea = ecologie.gouv.fr | data = 2020-11-18 | hizkuntza = fr }}</ref>.
1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,7 °C-koa da, 14,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1174 mm-koa da, urtarrilean 10,5 euri-egun eta uztailean 8,2 egun izanik<ref name="Joly" />. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Lomné udalerrian dago, 2,2 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1247,7 mm-koa delarik<ref name="FICHECLIM65278001">{{erreferentzia | izenburua = Station Météo-France « Lomne_sapc », fiche climatologique | url = https://object.files.data.gouv.fr/meteofrance/data/synchro_ftp/REF_STATION/FICHECLIM_65278001.pdf | webgunea = data.gouv.fr | hizkuntza = fr }}</ref>. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,2 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 11an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -13,4 °C-koa da, 2012ko otsailaren 8an lortua<ref group="oh">Estazioko erregistroak 2007ko urtarrilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.</ref><ref name="FICHECLIM65278001" />.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:^[1]
Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.
2023 erroldaren arabera, Esparros udalerrian 165 biztanle zeuden eta 88 elkarbizitza unitate<ref group="oh">INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.</ref>, hau da, 1,88 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Horietatik 31 kide bakarrekoak ziren, 41 etxean seme-alabarik ez zuten bikoteek osatuak eta 5 seme-alabekin bizi ziren bikoteek. Datuok erroldaren laginketan oinarritzen direnez, udalerri honetako kopuruak biribilduta daude eta zehaztasun mugatukoak dira.<ref name="menages">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/9006073?sommaire=9006187%7Cizenburua=Couples-Familles-Ménages en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>
Udalerrian 57 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (41). Guraso bakarreko 10 familietatik 10etan ama zen guraso bakarra. 41 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.<ref name="menages" />
2023 erroldaren arabera, udalerrian 175 etxebizitza zeuden. Horietatik 87 egoitza nagusi ziren, 59 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 28 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (171), eta apartamentuak gutxi ziren (2). Egoitza nagusietatik 70 beren jabearen bizilekuak ziren, 15 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 3 doan lagata.<ref name="etxebizitzak">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8997194%7Cizenburua=Logement en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>
Etxebizitza multzoa
Etxe mota
Jabetza egoera
Eraikuntza garaia
Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (40). 58 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 70 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 36 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 47tan bi edo gehiago.<ref name="etxebizitzak" />
Gela kopurua
Berogailu mota
Aparkalekua eta ibilgailuak
2023 urtean 15-64 urteko 82 biztanleetatik 64 aktibo ziren (% 78,0), horietako 59 lanean (% 72,0) eta 5 langabezian (aktiboen % 7,8).
19 ez-aktibotik 0 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 0,0), 10 erretiraturik zeuden (% 52,6) eta 9 bestelako ez-aktibo ziren (% 47,4).
Ez-aktiboak
Udalerrian 26 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 59 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.<ref group="oh">Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.</ref>
2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.210 eurokoa zen.
Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua)
Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua)
Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua)
INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga).
Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 52,8, ez-soldatapekoen errenta % 5,4, langabezia-sariak % 2,4.
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.^[4]
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen eta 1 jatetxe.^[5]
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m² baino gutxiagoko denda bat zen.^[6]
2000. urtean Esparros udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 161 hektarea erabiltzen.^[7]
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.